مواد تشکیل دهنده ضدآفتاب

ترکیبات اصلی این محصولات به دو دسته‌ی فیلترهای شیمیایی و فیلترهای فیزیکی (معدنی) تقسیم می‌شوند. علاوه بر این دو گروه، مواد جانبی گوناگونی برای حفظ بافت، افزایش ماندگاری و بهبود سلامت پوست در فرمولاسیون ضدآفتاب‌ها به کار می‌روند. درواقع، هر یک از این عناصر نقشی ویژه در عملکرد نهایی محصول بر عهده دارد. همین ترکیب هوشمندانه است که باعث می‌شود یک ضدآفتاب علاوه بر محافظت مؤثر، تجربه‌ی استفاده‌ای دلپذیر و ایمن را نیز فراهم کند.

کرم ضدآفتاب چیست؟

کرم ضدآفتاب محصولی محافظتی است که روی پوست استفاده می‌شود تا از آن در برابر اشعه‌های مضر خورشید محافظت کند. این اشعه‌ها می‌توانند باعث سوختگی، تیرگی، پیری زودرس، لک‌های پوستی و حتی سرطان پوست شوند.

ضدآفتاب با ایجاد یک لایه محافظ روی سطح پوست، یا نور خورشید را بازتاب می‌دهد (در نوع فیزیکی) یا آن را جذب و خنثی می‌کند (در نوع شیمیایی)، تا از آسیب رسیدن به سلول‌های پوست جلوگیری شود.

فیلترهای شیمیایی

فیلترهای شیمیایی، گروهی از ترکیبات آلی هستند که با جذب انرژی پرتوهای فرابنفشِ خورشید (UV) و تبدیل آن به شکل دیگری از انرژی (معمولاً گرما یا تابش با طول‌موج بلندتر) از نفوذ مستقیم تابش به لایه‌های عمقی پوست جلوگیری می‌کنند. برخلاف فیلترهای فیزیکی (معدنی) که UV را بازتاب یا پراکنده می‌کنند، فیلترهای شیمیایی انرژی نور را جذب می‌کنند.

ترکیبات رایج فیلترهای شیمیایی

1- اوکتینوکسات (Octinoxate): این ماده یکی از رایج‌ترین فیلترهای جذب‌کننده‌ی اشعه UVB است. سبک، بی‌رنگ و با جذب سریع روی پوست عمل کرده و از آفتاب‌سوختگی جلوگیری می‌کند. معمولاً در ترکیب با فیلترهای دیگر برای محافظت کامل‌تر به کار می‌رود.

2- هوموسالات (Homosalate):  این فیلتر اشعه UVB را جذب می‌کند و به عنوان یک تقویت‌کننده برای سایر فیلترها استفاده می‌شود تا کارایی و پایداری آن‌ها بیشتر شود. معمولاً در کرم‌های ضدآب و اسپری‌های ضدآفتاب وجود دارد.

3- اوکتی‌سیلات (Octisalate): این فیلتر نیز برای جذب UVB استفاده می‌شود و خاصیت نرم‌کنندگی ملایمی دارد. به فرمولاسیون کمک می‌کند تا روی پوست راحت‌تر پخش شود و اثربخشی سایر فیلترها را افزایش می‌دهد.

4- اوکتوکریلین (Octocrylene): یکی از فیلترهای چندمنظوره است که هم اشعه UVB و هم تا حدی UVA را جذب می‌کند. اوکتوکریلین به دلیل پایداری بالا در برابر نور، معمولاً برای تثبیت فیلتر آووبنزون (Avobenzone) به کار می‌رود و در بیشتر ضدآفتاب‌های ترکیبی دیده می‌شود.

5- انسیولیزول (Ensulizole): فیلتر محلول در آب است که اشعه UVB را جذب می‌کند. بافتی سبک و غیرچرب دارد، بنابراین در ضدآفتاب‌های مخصوص پوست چرب و مختلط بسیار رایج است.

6- آووبنزون (Avobenzone): این ماده از مهم‌ترین فیلترهای محافظ در برابر اشعه UVA است که از پیری زودرس و لک‌های پوستی جلوگیری می‌کند. با این حال، به‌تنهایی در برابر نور خورشید ناپایدار است و معمولاً با فیلترهایی مانند اوکتوکریلین یا تینوسورب ترکیب می‌شود.

7- مکزوریل SX (Mexoryl SX): فیلتر اختصاصی شرکت L’Oréal که برای محافظت پایدار در برابر UVA طراحی شده است و در برابر نور تجزیه نمی‌شود.

8- تینوسورب S (Tinosorb S): یکی از جدیدترین و پایدارترین فیلترهای طیف گسترده است که هم اشعه UVA و هم UVB را جذب می‌کند. در برابر گرما و نور بسیار مقاوم است و به ماندگاری کرم کمک می‌کند.

9- تینوسورب M (Tinosorb M): فیلتر هیبریدی است؛ یعنی علاوه بر جذب اشعه‌های مضر، بخشی از آن را بازتاب می‌کند. طیف بسیار وسیعی از اشعه‌ها را مسدود کرده و در محصولات با SPF بالا استفاده می‌شود.

Uvinul A Plus -10: این فیلتر برای محافظت در برابر UVA بلند (UVA-1) طراحی شده و در ترکیب با فیلترهای UVB استفاده می‌شود تا پوشش کاملی ایجاد کند. بسیار پایدار است و برای استفاده روزمره مناسب می‌باشد.

Uvinul T 150 -11: یکی از قوی‌ترین فیلترهای جذب‌کننده‌ی UVB است که پایداری بالایی در برابر نور خورشید دارد. به کرم خاصیت ضدآب بودن می‌دهد و باعث افزایش طول مدت محافظت می‌شود.

Uvasorb HEB -12: فیلتر شیمیایی مقاوم در برابر آب و عرق است و برای محافظت طیف گسترده (UVA و UVB) طراحی شده است. معمولاً در ضدآفتاب‌های مخصوص ورزش و شنا استفاده می‌شود.

فیلترهای فیزیکی

فیلترهای فیزیکی، گروهی از ترکیبات معدنی هستند که با بازتاب، پراکندگی و جذب پرتوهای فرابنفش (UV) از آسیب پوست جلوگیری می‌کنند. برخلاف فیلترهای شیمیایی که انرژی UV را جذب و به گرما تبدیل می‌کنند، فیلترهای فیزیکی به صورت مستقیم مانع عبور اشعه به پوست می‌شوند. این فیلترها معمولاً در ضدآفتاب‌های پوست حساس، کودکان و نوزادان استفاده می‌شوند و به دلیل خواص ملایم، تحریک‌زایی کمی دارند.

ترکیبات رایج فیلترهای فیزیکی

1- زینک اکسید (Zinc Oxide):  یکی از اصلی‌ترین و مؤثرترین فیلترهای فیزیکی است که به‌صورت طبیعی در زمین یافت می‌شود. زینک اکسید با بازتاب و پراکنده کردن اشعه‌های UVA و UVB، از پوست در برابر طیف کامل اشعه‌های مضر خورشید محافظت می‌کند. این ماده برخلاف بسیاری از فیلترهای شیمیایی، به‌صورت پایدار در برابر نور و گرما عمل می‌کند و بلافاصله پس از استفاده اثر محافظتی دارد.
زینک اکسید برای پوست‌های حساس، خشک، نوزادان و افرادی با بیماری‌های پوستی مثل اگزما یا روزاسه بسیار مناسب است. در گذشته باعث ایجاد سفیدک روی پوست می‌شد، اما در فرمولاسیون‌های جدید از ذرات ریز (نانوزینک) استفاده می‌شود تا ظاهر طبیعی‌تری داشته باشد.

مقاله مرتبط: زینک اکساید روشن کننده پوست

2- تیتانیوم دی‌اکسید (Titanium Dioxide): دومین فیلتر فیزیکی پرکاربرد در کرم‌های ضدآفتاب است. تیتانیوم دی‌اکسید عمدتاً اشعه‌های UVB و بخشی از UVA کوتاه (UVA-2) را بازتاب و پراکنده می‌کند. این ماده سبک‌تر از زینک اکسید است و بافتی نرم و لطیف دارد، به همین دلیل در کرم‌های روزانه و آرایشی زیاد استفاده می‌شود.

از مزیت‌های آن می‌توان به عدم ایجاد تحریک پوستی، اثر فوری پس از استفاده و ایمنی بالا حتی برای کودکان و زنان باردار اشاره کرد. در فرمول‌های جدید نیز برای جلوگیری از سفید شدن پوست، از ذرات میکروسکوپی (Micronized) یا نانویی آن استفاده می‌شود.

مقاله مرتبط: ضدآفتاب مینرال چیست؟

مقاله مرتبط: اسپری ضدآفتاب چیست؟

مواد جانبی و کمک کننده ضدآفتاب

علاوه بر فیلترهای اصلی ضدآفتاب که مسئول محافظت در برابر اشعه‌های مضر خورشید هستند، فرمولاسیون این محصولات شامل مجموعه‌ای از مواد جانبی و کمک‌کننده است که کیفیت، پایداری، بافت و اثر مراقبتی محصول را بهبود می‌بخشند.

مواد مرطوب‌کننده و نرم‌کننده از جمله مهم‌ترین ترکیبات جانبی هستند که با حفظ رطوبت و جلوگیری از خشکی پوست، اثر محافظتی ضدآفتاب را تکمیل می‌کنند. ترکیباتی مانند گلیسیرین، هیالورونیک اسید، عصاره آلوئه‌ورا و روغن‌های طبیعی (جوجوبا و بادام شیرین) موجب ایجاد بافتی نرم روی پوست می‌شوند.

آنتی‌اکسیدان‌ها نقش مهمی در محافظت سلولی ایفا می‌کنند و از پوست در برابر رادیکال‌های آزاد ناشی از اشعه UV محافظت می‌نمایند. ویتامین E، ویتامین C، نیاسینامید، عصاره چای سبز و کوآنزیم Q10 از رایج‌ترین آنتی‌اکسیدان‌های موجود در ضدآفتاب‌ها هستند که علاوه بر پیشگیری از پیری زودرس، اثر محافظتی سلولی ایجاد می‌کنند.

مواد ضدالتهاب و تسکین‌دهنده مانند عصاره بابونه، عصاره خیار، پانتنول و آلانتوئین برای کاهش قرمزی و التهاب پوست در اثر تابش خورشید کاربرد دارند و پوست حساس یا آسیب‌دیده را آرام و سالم نگه می‌دارند.

برای حفظ پایداری محصول و افزایش طول عمر آن، از مواد پایدارکننده و نگهدارنده استفاده می‌شود. تثبیت‌کننده‌ها برای فیلترهای شیمیایی ناپایدار ضروری هستند و نگهدارنده‌هایی مانند فنوکسی‌اتانول یا اتیل‌هگزیل‌گلیسیرین از رشد میکروارگانیسم‌ها جلوگیری می‌کنند.

مواد غلظت‌دهنده و بهبوددهنده بافت نیز برای ایجاد بافت مناسب، جلوگیری از جدا شدن اجزا و افزایش راحتی استفاده به کار می‌روند. کارباپول، زانتان گام و سیلیکون‌ها از رایج‌ترین این ترکیبات هستند که علاوه بر پخش آسان، حس ابریشمی روی پوست ایجاد می‌کنند.

در برخی فرمولاسیون‌ها، مواد معطر و رنگ‌دهنده برای جذابیت محصول و افزایش تطابق رنگ پوست استفاده می‌شوند. ترکیبات رنگی مانند اکسید آهن علاوه بر زیبایی، می‌توانند محافظت جزئی در برابر نور مرئی و آبی نیز ایجاد کنند.

در نهایت، فیلترهای نوری و مواد ضدآب‌کننده مانند دی‌متیکون، پلی‌سیلوکسان‌ها و اکریلات‌ها باعث افزایش مقاومت محصول در برابر تعریق یا تماس با آب می‌شوند و یک لایه محافظ پایدار روی پوست ایجاد می‌کنند، بدون آنکه منافذ پوستی مسدود شوند.

به طور کلی، مواد جانبی و کمک‌کننده در ضدآفتاب‌ها نه تنها نقش تکمیلی دارند، بلکه با افزایش پایداری، اثر حفاظتی و راحتی استفاده می شوند و  عملکرد فیلترهای اصلی را به حداکثر می‌رسانند.

کرم ضدآفتاب پوست چرب لیپورکس

• کنترل کننده چربی و قابض منافذ باز پوست
• قابل استفاده برای پوست حساس دورچشم
• محافظت کامل از پوست در برابر اشعه UVA و UVB

کرم ضدآفتاب پوست خشک لیپورکس

• حاوی فیلتر های فیزیکی محافظت کننده از پوست با ماندگاری بالا
• رفع اثرات مخرب رادیکال های آزاد و پیشگیری از پیری زودرس
• دارای عصاره های گیاهی به منظور جلوگیری از خشکی پوست

سرم ضدآفتاب بی رنگ مناسب پوست های نرمال و چرب دکتر متی

• کنترل کننده چربی پوست
• محافظت در برابر پرتوهای UVA/UVB
• کمک به پیشگیری از ایجاد جوش و آکنه
• پایداری نوری بالا بدون افت اثر در مواجهه با آفتاب
• ظاهری بی‌رنگ و بدون ایجاد سفیدی بر روی پوست

سرم ضدآفتاب بی رنگ مناسب پوست های خشک و حساس دکتر متی

• آبرسانی پوست
• مرطوب‌کننده و نرم‌کننده
• محافظت در برابر پرتوهای UVA/UVB
• حفظ رطوبت در پوست و جلوگیری از خشکی ناشی از نور خورشید
• ترمیم و حفاظت از سد پوستی برای کاهش التهاب و ترمیم لایه شاخی پوست

ژل کرم ضدآفتاب مناسب پوست های چرب و مستعد آکنه دکتر سام

• آبرسانی پوست
• تنظیم ترشح چربی
• محافظت بالا در برابر اشعه های UVA/UVB
• مناسب پوست های چرب، مختلط و مستعد آکنه
• جلوگیری از پیری زود رس و لک های ناشی از آفتاب

سوالات متداول

• چرا بعضی ضدآفتاب‌ها ضدآب هستند؟ مواد خاصی مثل دی‌متیکون لایه محافظ را پایدار کرده و در برابر تعریق یا آب مقاومت ایجاد می‌کنند.
• زینک اکسید چه نوع فیلتر است؟ فیلتر فیزیکی با پوشش کامل UVA و UVB.
• مواد مرطوب‌کننده و نرم‌کننده چرا استفاده می‌شوند؟ رطوبت پوست را حفظ و از خشکی ناشی از آفتاب جلوگیری می‌کنند.

مقاله مرتبط: آلرژی به کرم های ضدآفتاب، علائم درمان و پیشگیری

مقاله مرتبط: اشعه uva و uvb چیست؟

مقاله مرتبط: پرفروش ترین محصولات مراقبت پوستی

مقاله مرتبط: افزایش محبوبیت ضدآفتاب های مینرال در سال 2026

خلاصه مطالب

کرم‌های ضدآفتاب با ترکیبی از فیلترهای فیزیکی و شیمیایی، همراه با مواد جانبی مانند مرطوب‌کننده‌ها، آنتی‌اکسیدان‌ها و تثبیت‌کننده‌ها، از پوست در برابر اشعه‌های مضر خورشید محافظت می‌کنند. هر یک از این ترکیبات نقش خاص خود را در افزایش اثر حفاظتی، نرمی، پایداری و راحتی استفاده ایفا می‌کنند. استفاده منظم از ضدآفتاب با توجه به نوع پوست و شرایط محیطی، یکی از مؤثرترین روش‌ها برای پیشگیری از پیری زودرس، لک و آسیب‌های ناشی از نور خورشید است.

هلدینگ بهبود تأمین، مرجع تخصصی در زمینه تولید و توزیع محصولات مراقبت از پوست، مو و بدن در ایران است. این مجموعه با بهره‌گیری از دانش روز، فناوری‌های نوین و رعایت استانداردهای بین‌المللی، همواره در مسیر ارتقاء سلامت و زیبایی مصرف‌کنندگان قدم می‌گذارد و کیفیت محصولات خود را با بالاترین استانداردها تضمین می‌کند.

لینک مرجع:

www.ewg.org/sunscreen/report/the-trouble-with-sunscreen-chemicals